‘Samen op zoek gaan, dat helpt al’

Maarten Dijkstra – sociaal werker Sociale Benadering Dementie

Binnen de alliantie Beter Samen in Noord werkt De Sociale Maatschap nauw samen met partners uit zorg en sociaal domein. Om de gezondheidsverschillen te verkleinen, kijken we domein-overstijgend naar wat Amsterdammers nodig hebben. Een project met extra focus op ‘ouderen’ is de Sociale Benadering Dementie (SBD). Sociaal werker Maarten Dijkstra kan er enthousiast over vertellen.

Maarten: “SBD zet de mens helemaal centraal. Kijk, iedereen heeft allerlei sociale rollen. Je bent een ouder, een collega, een vriend of een zus. Op het moment dat dementie in je leven komt, krijg je er eigenlijk een rol bij – ‘dementiepatiënt’. Daar gaat vervolgens alle aandacht naartoe; die andere rollen vallen weg. Met SBD willen we de aandacht terugbrengen naar die andere rollen. We ondersteunen je om de andere aspecten van jou weer te versterken.”

Wat een mooie visie…

Maarten: “Een supermooie visie, absoluut. We zetten mensen niet meteen in een vakje. We noemen ze ook niet cliënt of patiënt. Wij spreken liever van deelnemers, of van Amsterdammers. Dat is menselijker, geeft meer eigenheid. Ik heb echt een hekel aan het woord patiënt. Als ik bij iemand binnenkom, begin ik met luisteren. Hoe we het aanpakken, bekijken we samen. Soms is de zoektocht op zichzelf al helpend. Wat zijn fijne activiteiten die je graag deed maar misschien nu zijn weggevallen, wat is een fijne plek om naartoe te gaan? Dat helpt al enorm, want dan zie je iemand denken: ‘Oh, we zijn bezig, we gaan wat doen.'”

Hoe onderscheidt jullie aanpak zich van de traditionele benadering?

Maarten: “Ik kom binnen zonder oplossing. Eerst eens rustig zitten en de tijd nemen. Wie ben jij? Wat heb je gedaan? Wat zijn je kwaliteiten en talenten? Dat is ons uitgangspunt. De traditionele benadering is meer oplossingsgericht, meteen ergens naartoe willen. Als het vertrouwen er eenmaal is, kun je samen kijken naar de mogelijkheden.”

“Ik geef een voorbeeld. Een casemanager verwijst een Amsterdammer met jong dementie naar mij. Gerard (niet zijn echte naam) is pas 62, zijn vrouw werkt nog maar hij zit dagenlang alleen thuis. Met zijn zoon heeft hij weinig contact. Gerard loopt thuis vast, voelt zich eenzaam en wordt erg onrustig. Hij heeft al verschillende dagbestedingslocaties geprobeerd, maar niks klikte. Gerard kan niet tegen te veel prikkels, dan krijgt hij last van zijn tinnitus. Drukte zorgt voor onrust, en dan loopt hij weg. Ik ben een tijdlang elke week bij hem langsgegaan. Gewoon om hem te leren kennen en samen te kijken wat hij nou leuk vindt.”

“Zodra ik ergens binnenkom, zoek ik naar openingen om een vertrouwensband op te bouwen. Ik ben er voor de Amsterdammer. Die kan niet meer zo makkelijk naar mij toe bewegen. Ik wel naar hem.”

Waar kwamen jullie op uit?

Maarten: “Eerst hebben we een fijne band opgebouwd. Tot mijn taak hoort ook dat ik het aanbod in Amsterdam-Noord goed ken. Zo ken ik een ontmoetingsplek voor mensen met dementie met een muziekochtend en muzikanten, waar Gerard zich misschien wel thuis zal voelen. Gerard heeft vroeger in een rock-’n-roll band gezeten. Muziek vindt hij gewoon heel gaaf. Daar zie ik een opening, dus ik stel hem voor om daar samen eens te gaan kijken. Gerard voelt daar wel wat voor en hij neemt gelijk zijn gitaar mee. Nou, hij vindt het daar hartstikke leuk. Ook wel spannend, maar ik ben inmiddels een vertrouwd gezicht voor hem geworden. Dat ik meega, verlaagt de drempel om die groep binnen te stappen. Ik kan hem daar ook goed introduceren. Ik ben twee keer met hem meegegaan. Sindsdien gaat hij elke week.”

“Zelfs het contact met zijn zoon is verbeterd. Die zet Gerard wekelijks in een taxi en blijft er soms bij. Ook al is Gerard daar maar één dag in de week, die ontmoetingsplek heeft hem meer kwaliteit van leven gebracht en hem zijn rol als zanger en muzikant teruggegeven. Hij leeft er de hele week naartoe om naar zijn club te gaan, en hij heeft weer een rock-’n-roll kuif, met van die vetkrullen.”

Houdt de Sociale Benadering Dementie mensen langer uit de zwaardere zorg?

Maarten: “Ja, ik denk dat de SBD ervoor kan zorgen dat mensen hier langer uit blijven. Wij streven ernaar dat er meer gebruik wordt gemaakt van laagdrempelige mogelijkheden in de wijk. Zo heb ik de afgelopen tijd Ria ondersteund. Ria (niet haar echte naam) had veel moeite met haar diagnose, maar voelde zich nog te goed om aan de sluiten bij een ontmoetingsgroep. In onze gesprekken kwamen we erachter hoe belangrijk haar eerdere vrijwilligerswerk en haar hond voor haar waren. Om deze vrijwilligersrol weer nieuw leven in te blazen, bedachten wij een ´hondenmomentje´ bij een ontmoetingsgroep. Ria kon daar samen met haar hond weer wat betekenen voor anderen en vond op die manier ook gelijk haar plekje bij de ontmoetingsgroep.”

“I.v.m. allergieën kon de hond na verloop van tijd niet meer meekomen, maar Ria wilde blijven helpen. Toen zij zelf achteruitging, was ze al helemaal gewend binnen de groep en sloot ze vier dagen in de week aan als deelnemer. De ontmoetingsplek was als een familie voor haar geworden.”

Denk je dat SBD bijdraagt aan minder stijging van het aantal opnames?

Maarten: “Nou, Ria had het ontzettend moeilijk thuis. Haar netwerk was zó overbelast, dat het haar niet meer kon opvangen. Via de vrijwilligersorganisatie in de wijk heb ik twee wandelmaatjes aan haar gekoppeld. Daarnaast bied ik ondersteuning aan haar dochters We doen het met ons allen en zo zorgen we ervoor dat zij langer thuis kan blijven wonen. Kijk, je kunt natuurlijk niet tegenhouden dat er ooit een opname komt, maar je kunt die stap wel uitstellen. En de mantelzorgers ontlasten, zodat die ook weer wat lucht krijgen.”

Wat hoop je dat deze benadering gaat betekenen in de toekomst?

Maarten: “Dat SBD straks in heel Amsterdam wordt uitgerold. Zodat uiteindelijk iedere Amsterdammer met dementie iemand kan krijgen die naast ‘m komt staan, iemand die echt luistert en meekijkt.”

Je leest meer over de alliantie en de projecten in Noord op de website betersameninnoord.nl